سفرهاي تثبيتي



بهتر كه در طليعه سالي كه نكويي بهارش از صدور قريب‌الوقوع دومين قطعنامه تحديدكنندة اقتصاد و سياست ايران پيداست قلم را به راهي ديگر ببريم و با آميخته دعا و آرزو به خود و خواننده، اميد صادر كنيم. سفر و كندن از محل اقامت سهل‌ترين شكل بروز تمايل به فاصله گرفتن از آلام و ناكامي‌هاي عيني و اميد به بهروزي و كاميابي‌هاي ذهني است. سفر تلاش براي فراموشی همه نمادهايي است كه در شبانه‌روز ذهن را به سمت مصائب دنياي اطراف مي‌برند. دوري از روزنامه، دسته چك، كارنامه تحصيلي، اخبار بين‌المللي و نديدن آدم‌هايي كه هركدام، يك مطالبه معوق يا فرصتي از كف‌رفته را نمايندگي مي‌كنند. در و ديواري كه اگر نوستالژي خاطرات رفتگان از سر و رويش نبارد حتماً سازه‌ نوسازي است كه شارژ ماهيانه، اجاره و يا اقساطش را به طبقه متوسط يادآوري مي‌كند. و سفر تنها مفر باقي‌مانده براي خلاصي موقت از هشياري فهم دنیای پيرامون و گذراندن روزهاي كوتاه و خمار فراموشي است.



اما نبايد نگفت از روزگاري كه سياستگزاري‌هاي غلط اقتصادي سفر را از مجال موقت شادابي و فراموشي به كابوسي از اضطراب و اسراف بدل كرده است. سياست تثبيت قيمت‌ها كه در مورد نه قلم كالا و خدمات در پايان سال 83 رداي قانون به تن كرد و براي مواردي بيشتر بدون قانون عمل شد ،جلوه‌اي ناخوشايند و زائل‌كننده منابع ملي از سفرهاي نوروزي ترسيم كرده است:



سواحل خليج‌فارس: درست در همين سالي كه به روايت مقامات مسئول ورودي گردشگر خارجي به كشور نصف و خروجي آن به دو برابر سال قبل خواهد رسيد دستگاه‌هاي متولي امر فرهنگ، مطبوعات و اصحاب تبليغات را از كاربرد و اشاعه واژة «دبي» در آگهي‌هاي مسافرتي بر حذر داشتند. اينگونه شد كه در سه ماه منتهي به نوروز امسال صفحات روزنامه‌هاي دولتي صبح تهران كه تصادفاً توسط مديران همان دستگاه‌ها مديريت مي‌شوند پر شد از آگهي تورهاي نوروزي به «سواحل خليج‌فارس»! در روزهاي آخر سال نه تنها آژانس‌هاي ارائه‌دهنده تور سواحل خليج‌فارس بخش اعظم هزينه‌هاي روزنامه‌هاي متفق دولت را تأمين كردند كه هموطنان محترم هم حساسيت متوليان فرهنگ به واژه‌ها را لحاظ كرده و دو برابر قبل قبل تور و بليت خريداري كردند.



دولت‌مردان ایرانی همواره از هر فرصتي چون هفته مولانا در قونیه وآئین گراميداشت رودكي در تاجيكستان براي تاکیدبر جاذبه‌هاي توريستي ايران استفاده مي‌كنند. هر سال ده‌ها همايش و سمينار و نمايشگاه و سمپوزيوم رنگارنگ در تهران و شهرستان‌ها با ترجيح‌بند توريسم به جاي نفت ترتيب مي‌يابد . همه مديران و نمايندگان رونق اقتصادي همسايه شمالغربي ازمحل توریسم و محروميت ترك‌ها از منابع زيرزميني را به هم يادآوري مي‌كنند و ده‌باره و صدباره به جمع‌بندي مي‌رسند كه هر توريست خارجي يعني سه شغل و اين درآمد مي‌تواند جاي نفت رادر سفره‌ها بگيرد. گويي در هر نشست از نو زاده شده و به ياد مي‌آوريم كه عالی ‌قاپو و تخت‌جمشيد و شوش دانيال در جهان نظير ندارند و چقدر اين توريست هاي خارجي بدسليقه‌اند كه از آسمان فارس و اصفهان مي‌گذرند و پس‌انداز خود را در ساحل جنوبي هند و مناطق آزاد چين خرج مي‌كنند. در بيانه‌هاي پاياني، همه ‌با‌هم مرور مي‌كنیم كه بايد «رويكرد»ها را در جهت ايجاد «عزم ملي» براي توسعه «دانايي محور»، «زيرساخت‌ها» به چالش كشيد و از اين امكان ملي ثروت آفريد.



هفت‌ سالي مي‌شود كه همين نمايندگان ووزرا با اعمال نرخ شناور مديريت شده براي ارز، رشد آن را در حد سالي دو درصد مهار كرده و بي‌اعتنا به نزول حداقل 12 درصدي ارزش ريال در هر سال به تقويت پول ملي در طول دو برنامه اخير مي‌بالند. يكي از توالي تثبيت نرخ ارز درایران (يكي از پنج كشور داراي تورم دو رقمي) پرداخت يارانه سفر خارجي به هموطنان عزيز است. با تداوم اين سياست سفر به ايران هر سال حدود ده درصد گران‌تر شده و سفرهاي خارجي به همين ميزان ارزان‌تر در اختيار قرار خواهند گرفت. اين عامل اقتصادي در كنار موقعيت جديد جهاني ايراني و حوادث تروريستي سال گذشته در خوزستان و سيستان تقليل همان اندك توريست ميهمان ايران را توضيح مي‌دهد. چنان كه گسيل خانوارهايي كه تا چندي قبل اثري از مخارج سفر خارجي در سند هزينه‌هايشان يافت نمي‌شد به ممالك اطراف نيز در همين چارچوب قابل تحليل است.



بنزين و پرواز: احتمالاً بروز مشكل جاي پارك در اطراف دانشكده‌هاي كارشناسي يكي ديگر از هزاران منظره یي است كه فقط «نزد ايرانيان است و بس». حجم وسيع استفاده از تومبيل شخصي در بين دانشجويان 18 تا 22 ساله كشورمان احتمالاً در دانشگاه‌هاي كشورهايي با درآمد سرانه پنج برابر ايران هم قابل مشاهده نيست. عرضه بنزين با بهايي نازل تر از هزينه پالايش و توزيع موجب شده تا استفاده از خودروي شخصي عملي عقلاني‌تر و به صرفه‌تر از تمام انتخاب‌هاي پيش‌رو باشد. منطق حاكم بر رفتار دانشجوياني كه در پنج روز هفته براي شركت در كلاس درس ده سفر يكصد كيلومتري به استان‌هاي همجوار را با خودروي شخصي انجام مي‌دهند در سفرهاي نوروزي نيز جاري است. عبور آمار توليد خودروي‌سواري از مرز يك ميليون دستگاه و رسيدن به آستانة اشباع بازار باعث پديدآمدن امكان‌هاي مالي متنوع براي خريد خودرو شده است. تقارن وقوع اين وضعيت با تداوم عرضه بنزين 80 توماني ،انتخاب هر طريق ديگری براي سفرهاي نوروزی- تا مسافت هزار كيلومتر -را غيراقتصادي مي‌كند. كثرت و ارزاني سفر با سواري شخصي صف و پيش‌فروش تعاوني‌هاي اتوبوس‌راني بين شهري را از بين برده و ترافيك ملال‌آور نوروزي جاده‌ها را جايگزين كرده است. امسال هم ركورد خلق مناظر بديع درصف هفده كيلومتري دروازه قرآن شيراز، عبور شش ساعته از ميان خطوط اتوبان تهران- قم و توقف خودروها در جاده كناره مازندران شكسته خواهد شد. تنفس معابر پايتخت به بهاي ويراني زندگي شهرستاني‌ها تمام شده و انسداد خودروها در ترافيك شب عيد بزرگراه مدرس و چمران و نواب در چهارباغ و خيابان زند و جاده نور به محمودآباد بازتوليد خواهد شد.



در زمانه يكه‌سالاري خودرو شخصي به عنوان اقتصادي‌ترين وسيله حمل‌ونقل برون‌شهري تنها مسافرت هوايي است كه به كمك اكسير تثبيت قيمت ،رشد 15 درصدي تقاضا را در سال گذشته تجربه كرد. پرداخت بيش از دو هزار ميليارد ريال يارانه به سفرهاي هوايي داخلي موجب شده تا به سهم شش درصدي اين وسيله در سبد ترابري داخلي افزوده شده و اقشار جديدي به جمع متقاضيان پرواز افزوده شوند.همچنین سرريز تقاضاي سفرهاي يارانه‌اي با منابع صندوق ذخيره ارزی براي اجاره پرنده‌هاي روسي و اوكرايتي تأمين می شود تا دوگانه تثبيت و اتلاف دوشادوش و تالحظه فقدان منابع پيش روند.



* * *



مي‌توان بر شمار اين چند مثال صدها مورد ديگر از مضار تثبيت قيمت‌ها افزود. چه، ديگران بارها گفته و نوشته‌اند. گويي در تقسيم كاري نانوشته رسالت ما گفتن است و وظيفه مسئولان نشنيدن.







خنك آن قماربازي



كه بباخت هرچه بودش



بنماند هيچش الا

هوس قمار ديگر

/iranbiz.blogfa.com/