ثروت های باد آورده

نیازمند درکی صحیح از مقوله فقر و ریشه های آن می باشد؛ اما امروز به واسطه تجویزهای ناصواب اقتصاددانان غربی، تصویری غلط از این مفهوم و ریشه های آن در جوامع مختلف شکل گرفته است. بی شک این کج فهمی سبب شده است تا تعاریفی بیگانه از مقوله توسعه که خود عامل نابسامانی های مختلف است، در اذهان عمومی نقش بندد. از باب گلدوف، خواننده راک گرفته تا گردون برون، سیاستمدار بریتانیایی، همه و همه با طرح های خود برای پایان دادن به فقر، تصویری از دنیایی را ترسیم می کنند که مملو از افرادی است که با طرح های خود در پی نوعی شهرت هستند. اما جفری ساچس، نه مصلحی ناشی که اقتصاددانی برجسته و مدیر مؤسسه زمین و مسئول هیئتی در سازمان ملل است که به تبلیغ و ترویج توسعه سریع در کشورهای مختلف می پردازد.

از این رو، زمانی که وی کتاب خود را با عنوان «پایان فقر» منتشر ساخت، توجه همگان به نظرات وی جلب شد و حتی نشریه تایم، این کتاب را برای تیتر نخست روی جلد خود انتخاب نمود. تجویزهای ساچس برای پایان دادن به فقر، مشکلی است که نتیجه عدم درک وی از دلایل فقر است. به نظر می رسد که وی به فقر به مثابه گناهی ذاتی می نگرد. او در این باره می نویسد: «تنها چند نسل پیش، تقریباً همه جهانیان فقیر بودند؛ این انقلاب صنعتی بود که ثروت را به ارمغان آورد که البته عمده جهانیان از این معرکه عقب ماندند.» بی شک این حکایتی کاملاً غلط از تاریخ فقر است. اساساً فقرا آنهایی نیستند که از این معرکه عقب مانده اند بلکه فقرا آنهایی هستند که توسط دیگران در این روند به غارت رفته اند. ثروتی که اروپا و آمریکای شمالی برای خود انباشته است، عمدتاً بر پایه منابعی است که از آسیا، آفریقا و آمریکای جنوبی گرد آمده است. یقیناً انقلاب صنعتی بدون نابودی صنعت نساجی در هند، تصاحب بازار ادویه، نسل کشی اقوام بومی آمریکا، دامن زدن به بردگی در آفریقا و... نمی توانست به افزایش ثروت در اروپا و آمریکای شمالی یاری رساند. این موارد را می توان نمونه هایی از اشغال و تصرف منابع و بازارهای جهان سوم برشمرد که به خلق ثروت در کشورهای شمال و دامن¬زدن به فقر در کشورهای جنوب انجامیده است.

خوبه