به اسـتقـبال، تأیید و الهام ازنوشـته های عـلی میرفـطروس:

ناکامی « اسـلامگرايان» در تطبيق « مودل

اسـلامی» شـان

ص. وفـا

افغانسـتان کشـوریسـت که حد اقل طی صد سـال اخیر آزادیخواهی، تجدد، مشـروطیت، ترقی، تحول و انواع دموکراسی را تجربه نموده و مردم آن درین راسـتا با پایمردی، شـجاعـت و از خود گذری متحمل قـربانی های فـراوانی شـده اند. در نتیجه توانسـته اند، تا برمبنای چنین برداشـت فـکری اسـتقلال، تمامیت ارضی و حاکمیت ملی این سـرزمین را حفظ و حراسـت نمایند. در تمام این دوره افغانسـتان بحیث یک کشـور تجدد پسـند، ترقـیخواه، مسـتقـل و دارای هـویت ملی افغانی به جهانیان معـرفی شـده، که مشـخصه عـمدهء آن ضدیت با اسـتعـمار، ارتجاع، اسـتبداد و تجاوز خارجی محسـوب گردیده اسـت. مبارزه بخاطر تأمین دموکراسی، عـدالت اجتماعی و وحدت ملی در سـرخط کار و فعالیت نیروهای ملی ومترقی قـرار داشـته، ایجاد سـیسـتم پارلمانی به شـکل جمهوری آن در وجود نظام سـیکولار و دموکراتیک یکی از آرمانهای والای ترقی خواهان را تشـکیل میدهـد که بمثابه عالیترین مودل و طرز اداره پیشـکش شـده و به شـمار می آید . در چنین مودل آزادی های دموکراتیک، اعم از آزادی اندیشـه، عـقـیده سـیاسی، آزادی مطبوعات، بیان و قـلم و هم چنان آزادی های فـردی و جمعی مانند تشـکیل احزاب سـیاسی، جمعـیت ها، اتحادیه ها، انجمن ها منحیث عـناصر جامعه مدنی، اجتماعات مسـالمت آمیز، تسـاوی حقوق تمام ملیت های سـاکن کشـور در عـرصه سـیاسی، اقـتصادی، اجتماعی، فـرهـنگی ومذهـبی بر مبنای اصول دموکراتیک در جهت تحکیم وحدت ملی تأمین و تضمین گردیده اسـت. با داشـتن هـمچو اهـداف والا هـیچگاهی نمیتوان با طرز حکومات تیوکراتیک و دیکتاتوری که توسـط اسـلامگرایان دامن زده میشـود ابراز موافـقـت و سـر سـازگاری نشـان داد.

به مصداق هـمین حقـیقت اسـت که عـده ای از نمایندگان روشـن ضمیر و آگاه در لویه جرگه قانون اسـاسی با موضعگیری سـالم و جسـورانه پیشـنهاد و تاکید بعـمل آوردند تا پسـوند اسـلامی از نام حکومت و رژیم حذف گردد. تا از سـوء اسـتفادهء اسـلامگرایان د رتحکیم قـدرت و اتوریته گروهی و شـخصی شـان جلوگیری بعـمل آید . علی الرغم اینکه این پیشـنهاد معـقول با فـتوای خردسـتیزان مواجه گردید، اما در ماهـیـت امر مبین این واقعـیت انکار ناپذیر اسـت که افغان ها ذاتاً مردم عـدالت پسـند، ترقی خواه، دموکرات و هـوادار دموکراسی و تجدد اند که در بُـرهـه های حسـاس تاریخ با فـداکاری شـایسـگی شـانرا تبارز میدهـند.

این فـداکاری تاریخی درحالی تحقق یافـت که لویه جرگه مذکور با ترکیب نا متجانس نمایندگان و مواضع به شـدت ایدیالوژیک و چانه زنی هایی در عـرصه موقـف قـومی، گروهی و لسـانی تدویر یافـته بود و جو تحکم و خشـونت در کار آن چربی می نمود و مهـمتر اینکه این لویه جرگه برنامهء قـبلاً تعـیین شـده داشـت تا اسـلامگرایان را مشـروعـیت بخـشـد و فعالیت دوره انتقالی را صحه گذارد.

تلاش های اسـلامگرایان برای تبدیل نمودن اسـلام به یک ایدیالوژی و سـوء اسـتفـاده از معـتقـدات مذهـبی مردم برای تحقق اهـداف سـیاسی شـان منشـأ اصلی ناکامی آنان را درعـرصهء ایجاد نظم اجتماعی و مشـروعـیت قـدرت در برمیگیرد . اضافه برآن جاگزینی ارزش های اسـلامی و شـرعی بجای ارزش ها، معـیار ها و منافع ملی اسـت که انگیزه دومی را تشـکیل میدهـد.

شـریعـت به تعـریف و سـتایش ملت، قوم ووطن نمی پردازد، بلکه سـعی مینماید تا به عوض تقـویه هـویت ملی به گسـترش دامنه امت اسـلامی به پـردازد.

اسـلامگرایان در نشـرات مختـلف خود تاکید ورزیده اند که ملت نه بیک گروه قومی، قـبیلوی و نه بیک واحد جغـرافـیایی اطلاق میگردد. بلکه معطوف به مردمی دارای اندیشـه و تفـکر واحد اسـت مانند اینکه « کفـر یک ملت اسـت» . این امر بیانگر اوج برخورد ایدیالوژیک توسـط اسـلامگرایان به یک مسـأله علمی و جامعه شـناسی اسـت. بنابرین برداشـت گروهـهای مختلف اتـنیکی و فـرقه ای که در « مقاومت» شـامل بودند نه بحیث گروههای قـبایلی و نه به مفـهـوم جنبش آزادیبخش ملی برسـمیت شـناخـته شـدند بلکه بمثابه « امت اسـلامی» به کار گماریده شـدند. هـمین طرز دید باعـث منازعه بزرگ بین اسـلامگرایان گردیده که بعـد از سـال 1992 به قـدرت رسـانیده شـدند. عـلاوه برآن موجبات جنگ داخلی را نیز فـراهم سـاخـت و کشـور را به قـهـقـرا کشـاند. که متأسـفانه تا کنون چنین درهمی و برهمی و هـرج ومرج ادامه دارد.

حوادث نشـان داد که مبارزه برای اسـلامگرایان، مبارزه آزادیبخش نی بلکه مبارزه برای اسـلام بود، چون « جهاد» بخاطر اسـلام و امت بود. بناءً یک مؤمن هـمان جایی را وطن میداند که درآن شـریعـت حاکم اسـت.

به هـمین لحاظ زمانی گلبدین حکمتیار به اسـتشـارهء مقامات پاکسـتانی میخواسـت تا افغانسـتان منحیث یک فـدارسـیون، جز کنفـدراسـیون اسـلامی پاکسـتان که درآن شـریعـت حکمفـرماسـت(؟)، مدغم و هـویت ملی و تاریخی آن پایمال و فـدای عـقاید ایدیالوژیک گردد. هـمچنان هـنگامیکه سـوال برگشـت شـاه سـابق بمنظور تحقق مصالحه ملی در افغانسـتان مطرح شـد. در حالیکه مجددی و گیلانی منحیث نیروهای اعـتدال پسـند با حمایت گرههای مختلف افغان در غـرب گفـتند به شـرط آنکه عـودت شـاه سـابق به خروج قـوای شـوروی و ایجاد حکومتی به رهـبری مسـلمانان بیانجامد، از ظاهـر شـاه پشـتیبانی می نمایند. اما اسـلامگرایان با برگشـت ظاهـر شـاه شـدیداًمخالفـت نموده و مدعی شـدند که جز به یک حکومت اسـلامی به حکومت دیگری موافـقـت نخواهـند کرد.

اختلافات میان سـنت گرایان و تجددطلبان توأم با اختلافات فـرقه ای و قـومی به اضافه اختلافات کهن و دیرینه که مبنای آن هـمان وفاداری های محلی و قـومی بود باعـث آن گردید تا زمینهء ورشـکسـتگی اسـلامگرایان فـراهم گردد و رسـوایی های عـدیده ای بروز نماید.

اما ناکامی اسـلامگرایان درتطبیق مودل شـان نه محصول عـدم اتحاد آن ها و نه هم نتیجه فـشار اپوزیسـیون و مخالفین بود بلکه عامل اسـاسی آن شـکسـت در جنگ ایدیا لوژیگ بخاطر تسـخیر قـلب ها و مغـز های مردم افغانسـتان بودکه با اعـمال و کردار افـراطی و تعـبیر های متحجرانه شـان از اسـلام، چهـرهء خشـونت بار ترسـیم داشـتـه و به جهانیان اعلام داشـتـند که مودل اسـلامی خطرناکترین و مخوف ترین سـیستمی اسـت که حتا به کردار، گفـتارو رفـتار انسـان قـیودات وضع می کـند و مانع عـمده در راه تمدن و ترقی میگردد. تجربه نشـان داد که مبارزه قـدرت طلبی و تمایل افـراطی به مودل مذکور، کشـور را پارچه، پارچه سـاخـته و وضع اسـفـناکی را به وجود آورده در نتیجه این سـوال تا کنون لاینحل با قـی مانه اسـت که چه وقـت در افغانسـتان حکومتی بر مبنای قـانون که از مشـروعـیت عـمومی برخوردار باشـد به وجود خـواهـد آمد.਄