ارزیابی تعدادی از ژنوتیپ های گندم کلکسیون در دو محیط بدون تنش و تنش خشکی و تعیین بهترین صفات گزینش در دو محیط


تنش خشکی و گرما ، مهمترین عوامل کاهش دهنده تولید محصولات زراعی در نواحی خشک و نیمه خشک می باشند . برای استفاده از منابع ژرم پلاسم به صورت موثر در برنامه های اصلاحی ، نیاز به شناسایی و ارزیابی صفات مهم در ژنوتیپ ها می باشد . تنوع صفات کمی ، رابطه آن ها با عملکرد و تعیین بهترین شاخص مقاومت به خشکی در گندم نان با استفاده از 567 ژنوتیپ در شرایط بدون تنش وتنش خشکی مورد مطالعه قرار گرفت . تجزیه واریانس تفاوت معنی داری را برای اکثرصفات در هر دو محیط نشان داد . بیشتر صفات مورد مطالعه به تنش خشکی عکس العمل منفی نشان دادند .
******************

احمد رضا گلپرور - پایان نامه کارشناسی ارشد اصلاح نباتات - دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران - 1379
استاد راهنما : دکترمحمد رضا قنادها
اساتید مشاور : دکتر عباسعلی زالی ، دکتر علی احمدی

چکیده فارسی :

تنش خشکی و گرما ، مهمترین عوامل کاهش دهنده تولید محصولات زراعی در نواحی خشک و نیمه خشک می باشند . برای استفاده از منابع ژرم پلاسم به صورت موثر در برنامه های اصلاحی ، نیاز به شناسایی و ارزیابی صفات مهم در ژنوتیپ ها می باشد . تنوع صفات کمی ، رابطه آن ها با عملکرد و تعیین بهترین شاخص مقاومت به خشکی در گندم نان با استفاده از 567 ژنوتیپ در شرایط بدون تنش وتنش خشکی مورد مطالعه قرار گرفت . تجزیه واریانس تفاوت معنی داری را برای اکثرصفات در هر دو محیط نشان داد . بیشتر صفات مورد مطالعه به تنش خشکی عکس العمل منفی نشان دادند . بیشترین کاهش تحت شرایط خشکی در صفت تعداد دانه در سنبله مشاهده شد . نتایج حاصل از تجزیه همبستگی، رگرسیون گام به گام و علیت نشان داد که در شرایط تنش صفات تعداد دانه در گیاه ، عملکرد دانه سنبله ، عملکرد بیولوژیک و وزن هزار دانه و در شرایط بدون تنش صفات عملکرد بیولوژیک ،وزن هزار دانه وعملکرد دانه سنبله می توانند بعنوان معیارهایی در جهت بهبود عملکرد مورد استفاده قرار گیرند . تجزیه به عامل ها نشان داد که در شرایط تنش هشت عامل و در شرایط بدون تنش یازده عامل بیشترین تغییرات موجود بین صفات را توجیه می کنند . تجزیه خوشه ای در محیط تنش ، شهرستان ها را در سه گروه و در محیط بدون تنش در هفت گروه قرار داد . شاخص های ST I ، MP ، GMP همبستگی مثبت و بسیار معنی داری با عملکرد ژنوتیپ ها در شرایط تنش وبدون تنش داشته و به همین دلیل بعنوان بهترین شاخص شناخته شدند . استفاده از ترسیم بای پلات به همراه شاخص های مقاومت به خشکی در شناسایی ژنوتیپ های دارای پتانسیل عملکرد بالا و متحمل به خشکی بسیار کارآمد بوده و براین اساس چهار ژنوتیپ انتخاب شدند .

Abstract :Evaluation of some collection wheat genotypes(Triticum aestivum L.) in stress and non-stress condition and determination of the best selection criteria in both condition .Drought and heat stresses are the most important factors reducting crop production in arid and semi-arid regions . To utilize effectively germplasm resources in breeding programs it is necessary to characterize and evaluate genotypes for important traits. Quantitative traits variation, their relation with yield and determination of the best drought resistance criteria in bread wheat were studied using 567 genotypes in stress and non-stress conditions. Analysis of variance showed significant differences for most traits in both environments. Most of the traits responded negatively to drought stress. The highest decrease was seen in number of seed per spike . The results of correlation , stepwise and path analysis showed that in stress condition the traits such as number of seed per plant , spike seed yield and 1000-seed weight could be used as criteria for yield important , where as in non-stress condition the traits such as biological yield , 1000-seed weight and spike seed yield could be used as criteria for yield improvement . Factor analysis , showed that in stress and non-stress conditions eight and 11 factors accounted for the most variations among traits , respectively . Cluster analysis in stress and non-stress conditions grouped cities in three and seven classes , respectively . STI , GMP ,and MP indices were positively and highly significant correlated with the yield of genotypes in both conditions and because of that , we could recognize them as the best criteria . To determine the genotypes with the high yield potential and drought tolerance using biplot display with drought resistance indices was very efficient so four genotypes could be selected .


By : Ahmad Reza Golparvar , Septambr 2000

Under Supervision of Dr. Mohammad Reza Ghannadha , Dr. Abbas Ali Zali , Dr Ali Ahmadi

A Thesis submitted to the Graduate Studies office In Partial Fulfilment of the Requierements for The Dgree of M.Sc in Plant Breeding . University of Tehran , Faculty of Agriculture Department of Agronomy

http://plantbreeding.wordpress.com/

استفاده از تلاقی دی الل برای ارزیابی میزان ترکیب پذیری و هتروزیس در ارقام برنج


استفاده از تلاقی دی الل برای ارزیابی میزان ترکیب پذیری و هتروزیس در ارقام برنج

به منظور ارزیابی برخی صفات کمی و برآورد پارامترهای ژنتیکی و تعیین چگونگی کنترل ژنتیکی این صفات در برنج، از طرح تلاقی دی­آلل با شش والد استفاده گردید. والدین و نتاج آنها در قالب یک طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار کشت


استفاده از تلاقی دی الل برای ارزیابی میزان ترکیب پذیری و هتروزیس در ارقام برنج مهدی رحیمی : پایان نامه کارشناسی ارشد اصلاح نباتات –1386اساتید راهنما : دکتر بابک ربیعی استاد مشاور : دکتر حبیب الله سمیع زاده لاهیجی چكيده فارسي : به منظور ارزیابی برخی صفات کمی و برآورد پارامترهای ژنتیکی و تعیین چگونگی کنترل ژنتیکی این صفات در برنج، از طرح تلاقی دی­آلل با شش والد استفاده گردید. والدین و نتاج آنها در قالب یک طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار کشت گردیدند و 15 صفت در آنها مورد ارزیابی قرار گرفت. بر اساس نتایج تجزیه واریانس، میانگین مربعات ژنوتیپ­ها، GCA و SCA برای صفات مورد مطالعه در سطح احتمال یک درصد معنی­دار گردید. بر اساس نتایج حاصل در مورد صفات طول دوره رشد رویشی، ارتفاع بوته، طول خوشه، تعداد خوشه در بوته و طول دانه قهوه­ای بیشترین سهم واریانس ژنتیکی به واریانس افزایشی ژن­ها اختصاص داشت، ولی برای بقیه صفات واریانس غیرافزایشی بیشترین سهم را در واریانس ژنتیکی به خود اختصاص داد. مقایسه روش دوم و چهارم گریفینگ در ارزیابی صفات حاکی از تفاوت سهم واریانس افزایشی در دو روش بود. معذالک شاید بتوان گفت استفاده از نسل­های والدینی در تجزیه دی­آلل سبب می­شود که برآورد واریانس­های ترکیب­پذیری دارای اریب باشند. بنابراین استفاده از روش چهارم گریفینگ از نظر صرفه­جویی در زمان، هزینه و امکانات مناسبتر از سایر روش­های گریفینگ بوده و به عنوان یک روش کاربردی پیشنهاد می­شود. بر مبنای مدل هیمن، صفات طول دوره رشد زایشی، سطح برگ پرچم، زاویه برگ پرچم، تعداد دانه پر در خوشه، تعداد کل دانه در خوشه، وزن هزار دانه، عملکرد دانه و عرض دانه قهوه­ای تحت کنترل اثر فوق غالبیت ژن­ها بودند، ولی بقیه صفات تحت تأثیر غالبیت ناقص ژن­ها قرار داشتند. کلید واژه : اثر ژن، برنج، ترکیب­پذیری، دی­آلل Abstract : Use of diallel cross for evaluating heterosis and combining ability in rice cultivars A diallel analysis of six rice cultivars was conducted to determine genetic parameters and the type of genetic control for studied traits. Parents and their progenies (F1) were grown in a randomized complete blocks design with three replications and 15 traits were evaluated. According to the analysis of variance, mean squares of genotypes, GCA and SCA were significant for all traits in 0.01 probability level. Based upon the results, additive genetic variation had more contribution to genetic variances for growth period, plant height, panicle length; number of panicles/plant, brown rice length but for the other traits non-additive variation had more contribution. Comparing the second and fourth Griffing methods, showed different proportion of additive variances. In addition, using parental generations in diallel analysis, may have cause biased estimate of heritability variance. Thus, using the fourth Griffing method is more suitable in time, cost and facilities consuming than the others, and suggested as an applied method. Based upon Hayman methods, it was concluded that reproductive period, flag leaf area, flag leaf angel, number of grains per panicle, number of spikelets per panicle, 1000- grain weight, grain yield and brown rice width were controlled by over dominance effects and the other traits were controlled by partial dominance. Key words: Combining ability, Diallel, Gene effect, Rice A Thesis submitted for the Degree of M.sc. In Plant Breeding By : Mehdi RahimiSupervisor : Dr Babak rabiei Advisores : , Dr H. Sami zadeh lahiji


http://plantbreeding.wordpress.com/

بررسی روابط بین صفات مختلف در عدس ( Lens Culinaris Medik )


در ایران در بین حبوبات ، عدس پس از نخود از نظر سطح زیر کشت و تولید مقام دوم را داراست . تعیین روابط بین صفات مختلف و مشخص کردن مهمترین صفات مرتبط در افزایش عملکرد دانه ، اهمیت زیادی برای دانشمندان اصلاح نباتات دارد ، لذا به منظور بررسی روابط بین صفات مختلف در 20 ژنوتیپ عدس (Lens Culinaris Medik ) این آزمایش در سال 1383 در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار در مزرعه پژوهشی دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان به اجرا درآمد. صفات اندازه گیری شده شامل : ارتفاع بوته ، تعداد غلاف در بوته ، عرض بوته ، تعداد دانه در بوته ، وزن صد دانه ، عملکرد اقتصادی ، عملکرد بیولوژیک ، تعداد شاخه فرعی اولیه ، شاخص برداشت ، وزن خشک گیاه و سطح برگ بودند . نتایج حاصل از تجزیه واریانس صفات اندازه گیری شده نشان داد که بین ارقام از لحاظ اکثر صفات بجز تعداد شاخه فرعی اولیه اختلاف معنی داری وجود دارد .

**************************

چکیده مقالات دومین همایش ملی حبوبات ایران ( دانشگاه آزاد اسلامی _ واحد علوم تحقیقات )

14 – 15 آذر 1386

محمد صالحی ، علی حق نظری ، فرید شکاری

چکیده :

در ایران در بین حبوبات ، عدس پس از نخود از نظر سطح زیر کشت و تولید مقام دوم را داراست . تعیین روابط بین صفات مختلف و مشخص کردن مهمترین صفات مرتبط در افزایش عملکرد دانه ، اهمیت زیادی برای دانشمندان اصلاح نباتات دارد ، لذا به منظور بررسی روابط بین صفات مختلف در 20 ژنوتیپ عدس (Lens Culinaris Medik ) این آزمایش در سال 1383 در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار در مزرعه پژوهشی دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان به اجرا درآمد. صفات اندازه گیری شده شامل : ارتفاع بوته ، تعداد غلاف در بوته ، عرض بوته ، تعداد دانه در بوته ، وزن صد دانه ، عملکرد اقتصادی ، عملکرد بیولوژیک ، تعداد شاخه فرعی اولیه ، شاخص برداشت ، وزن خشک گیاه و سطح برگ بودند . نتایج حاصل از تجزیه واریانس صفات اندازه گیری شده نشان داد که بین ارقام از لحاظ اکثر صفات بجز تعداد شاخه فرعی اولیه اختلاف معنی داری وجود دارد . تجزیه همبستگی صفات نشان داد که عملکرد دانه با صفات شاخص برداشت ، تعداد دانه در بوته ، تعداد غلاف در بوته ، و تعداد شاخه فرعی اولیه همبستگی مثبت و معنی داری دارد . بر اساس نتایج حاصل از تجریه به عامل ها ، صفات مربوط به عامل دوم شامل تعداد شاخه فرعی اولیه ، تعداد غلاف در بوته ، تعداد دانه در بوته ، عرض بوته و عملکرد دانه به عنوان صفات مهم دخیل در عملکرد دانه در عدس می باشند . تجزیه کلاستر بر اساس کلیه صفات توانست ژنوتیپ ها را به 4 گروه با عملکرد بالا ، نسبتا بالا ، متوسط و پایین تقسیم بندی نمود .


http://plantbreeding.wordpress.com/

بررسي عملكرد دانه و ساير صفات كمي گندم از طريق تجزيه به عامل ها
ژانویه 24, 2008 توسط plantbreeding

به منظور ارزيابي پتانسيل عملكرد دانه ژنوتيپ هاي گندم نان و بررسي ارتباط برخي از صفات كمي با عملكرد دانه و انتخاب ژنوتيپ هاي برتر جهت استفاده در برنامه هاي به نژادي در آينده ، 64 ژنوتيپ گندم در سال 1382 در قالب طرح آلفا لاتيس با دو تكرار در موسسه تحقيقات اصلاح وتهيه نهال وبذر كرج مورد ارزيابي قرار گرفتند . نتايج حاصل از تجزيه داده ها نشان داد كه تفاوت ژنوتيپ ها از نظر اكثر صفات مورد مطالعه معني دار بود . با انجام تجزيه به عامل ها از طريق تجزيه به مؤلفه هاي اصلي هفت عامل وارد مدل شدند . اين عوامل با در نظر گرفتن عملكرد دانه 30 / 79 و بدون در نظر گرفتن عملكرد دانه 48 / 77 درصد از تغييرات داده ها را توجيه نمودند . نتايج حاصل از بررسي ضرايب عاملي ، نشانگر اهميت صفات مؤثر بر اجزاء عملكرد ، خصوصيات رسيدگي و ارتفاع براي گزينش ژنوتيپ هاي مطلوب مي باشد .

بسمه تعالي


بررسي عملكرد دانه و ساير صفات كمي گندم از طريق تجزيه به عامل ها

مجيد طوسي مجرد 1 محمدرضا قنادها
چكيده :

به منظور ارزيابي پتانسيل عملكرد دانه ژنوتيپ هاي گندم نان و بررسي ارتباط برخي از صفات كمي با عملكرد دانه و انتخاب ژنوتيپ هاي برتر جهت استفاده در برنامه هاي به نژادي در آينده ، 64 ژنوتيپ گندم در سال 1382 در قالب طرح آلفا لاتيس با دو تكرار در موسسه تحقيقات اصلاح وتهيه نهال وبذر كرج مورد ارزيابي قرار گرفتند . نتايج حاصل از تجزيه داده ها نشان داد كه تفاوت ژنوتيپ ها از نظر اكثر صفات مورد مطالعه معني دار بود . با انجام تجزيه به عامل ها از طريق تجزيه به مؤلفه هاي اصلي هفت عامل وارد مدل شدند . اين عوامل با در نظر گرفتن عملكرد دانه 30 / 79 و بدون در نظر گرفتن عملكرد دانه 48 / 77 درصد از تغييرات داده ها را توجيه نمودند . نتايج حاصل از بررسي ضرايب عاملي ، نشانگر اهميت صفات مؤثر بر اجزاء عملكرد ، خصوصيات رسيدگي و ارتفاع براي گزينش ژنوتيپ هاي مطلوب مي باشد .

كلمه كليدي : آلفا لاتيس ، تجزيه به عامل ها , گندم نان



Evaluation of grain yield and other quantitative attributes in bread wheat via Factor analysis
M .Tousi Mojarrad 1 , M . R . Ghannadha2

ABSTRACT

In order to evaluate grain yield potential in bread wheat genotypes and its relationship with quantitative traits and selection of best genotypes for breeding program in near future , 64 bread wheat genotypes were planted using alpha-Latic design with two replications in Seed and Plant Improvement Institute of Karaj in 2003 year . Results of data analysis showed significant differences between genotypes for most of traits . Based on factor analysis via principle component , seven factors explain 77.485 % ( using all the traits excluding grain yield ) and 79.302% (with elimination grain yield ) of data total variance . Also factor analysis showed relevant traits to grain yield components and height and relevant traits to early maturity ( heading and days to maturity ) were important for selection of appropriate genotypes .

Key words : Alpha-Latic , Bread wheat , Factor analysis
http://plantbreeding.wordpress.com/

تجزيه به عامل ها براي عملكرد دانه و ساير خصوصيات گندم


به منظور ارزيابي پتانسيل عملكرد دانه ژنوتيپهاي گندم نان در شرايط تنش خشكي و بررسي ارتباط برخي از صفات كمي با عملكرد دانه وانتخاب ژنوتيپهاي برتر جهت استفاده در برنامه هاي به نژادي در آينده , 245 ژنوتيپ دريافتي از سميت مكزيك به همراه شاهدها در سال زراعي 82- 1381 به صورت آزمايش آگمنت در مزرعه تحقيقاتي موسسه تحقيقات اصلاح وتهيه نهال وبذر كرج مورد ارزيابي قرار گرفتند . نتايج حاصل از تجزيه داده ها نشان داد كه از نظر كليه صفات بويژه عملكرد دانه ، تنوع قابل توجهي بين ژنوتيپ هاي مورد مطالعه وجود دارد . با انجام تجزيه به عامل ها بر اساس استخراج ريشه هاي راكد , از طريق تجزيه به مؤلفه هاي اصلي 5 عامل در مجموع 703/67 درصد از تغييرات داده ها را توجيه نمودند . نتايج حاصل از بررسي ضرايب عاملي , نشانگر اهميت صفات طول پدانكل , طول بيرون آمدگي پدانكل , ارتفاع وصفات مربوط به زودرسي(تعداد روز تا ظهور سنبله و تعداد روز تا رسيدن ) در گزينش ژنوتـيـپـهاي مطلوب براي شرايط خشكي مي باشد .

بسمه تعالي


تجزيه به عامل ها براي عملكرد دانه و ساير خصوصيات گندم


مجيد طوسي مجرد محمدرضا قنادها


چكيده :

به منظور ارزيابي پتانسيل عملكرد دانه ژنوتيپهاي گندم نان در شرايط تنش خشكي و بررسي ارتباط برخي از صفات كمي با عملكرد دانه وانتخاب ژنوتيپهاي برتر جهت استفاده در برنامه هاي به نژادي در آينده , 245 ژنوتيپ دريافتي از سميت مكزيك به همراه شاهدها در سال زراعي 82- 1381 به صورت آزمايش آگمنت در مزرعه تحقيقاتي موسسه تحقيقات اصلاح وتهيه نهال وبذر كرج مورد ارزيابي قرار گرفتند . نتايج حاصل از تجزيه داده ها نشان داد كه از نظر كليه صفات بويژه عملكرد دانه ، تنوع قابل توجهي بين ژنوتيپ هاي مورد مطالعه وجود دارد . با انجام تجزيه به عامل ها بر اساس استخراج ريشه هاي راكد , از طريق تجزيه به مؤلفه هاي اصلي 5 عامل در مجموع 703/67 درصد از تغييرات داده ها را توجيه نمودند . نتايج حاصل از بررسي ضرايب عاملي , نشانگر اهميت صفات طول پدانكل , طول بيرون آمدگي پدانكل , ارتفاع وصفات مربوط به زودرسي(تعداد روز تا ظهور سنبله و تعداد روز تا رسيدن ) در گزينش ژنوتـيـپـهاي مطلوب براي شرايط خشكي مي باشد .


کلمات کلیدی : گندم نان ، تجزیه به عامل ها ، خشکی


چاپ در مجله پژوهش وسازندگی در زراعت و باغبانی- فصلنامه علمی پژوهشی وزرات جهاد کشاورزی - سال دهم ،شماره 67 ، تابستان1384 ، صفحات 9-17




Factor analysis for grain yield and other attributes in bread wheat


M .Tousi Mojarrad , M . R . Ghannadha



ABSTRACT

In order to evaluate grain yield potential in bread wheat genotypes in drought condition , study of relationship between quantitative traits with grain yield and selection of best genotypes for breeding program in near future , 245 genotypes received from CIMMYT (Mexico) with five control genotypes were evaluated in an agment experiment in Seed and Plant Improvement Institute Karaj in 2002- 2003 . Results of data analysis showed significant differences between genotypes for most of traits . Based on factor analysis via principle component basis eign values five factors explain 67.70 % of data total variance . Also factor analysis showed length of peduncle , extrusion peduncle length , height and relevant traits to early maturity ( heading and dayes to maturity ) were important for selection of appropriate genotypes in drought condition .


Key word : Bread wheat , factor analysis , drought
http://plantbreeding.wordpress.com/

تجزيه به عامل ها براي عملكرد دانه و ساير خصوصيات گندم


به منظور ارزيابي پتانسيل عملكرد دانه ژنوتيپهاي گندم نان در شرايط تنش خشكي و بررسي ارتباط برخي از صفات كمي با عملكرد دانه وانتخاب ژنوتيپهاي برتر جهت استفاده در برنامه هاي به نژادي در آينده , 245 ژنوتيپ دريافتي از سميت مكزيك به همراه شاهدها در سال زراعي 82- 1381 به صورت آزمايش آگمنت در مزرعه تحقيقاتي موسسه تحقيقات اصلاح وتهيه نهال وبذر كرج مورد ارزيابي قرار گرفتند . نتايج حاصل از تجزيه داده ها نشان داد كه از نظر كليه صفات بويژه عملكرد دانه ، تنوع قابل توجهي بين ژنوتيپ هاي مورد مطالعه وجود دارد . با انجام تجزيه به عامل ها بر اساس استخراج ريشه هاي راكد , از طريق تجزيه به مؤلفه هاي اصلي 5 عامل در مجموع 703/67 درصد از تغييرات داده ها را توجيه نمودند . نتايج حاصل از بررسي ضرايب عاملي , نشانگر اهميت صفات طول پدانكل , طول بيرون آمدگي پدانكل , ارتفاع وصفات مربوط به زودرسي(تعداد روز تا ظهور سنبله و تعداد روز تا رسيدن ) در گزينش ژنوتـيـپـهاي مطلوب براي شرايط خشكي مي باشد .

بسمه تعالي


تجزيه به عامل ها براي عملكرد دانه و ساير خصوصيات گندم


مجيد طوسي مجرد محمدرضا قنادها


چكيده :

به منظور ارزيابي پتانسيل عملكرد دانه ژنوتيپهاي گندم نان در شرايط تنش خشكي و بررسي ارتباط برخي از صفات كمي با عملكرد دانه وانتخاب ژنوتيپهاي برتر جهت استفاده در برنامه هاي به نژادي در آينده , 245 ژنوتيپ دريافتي از سميت مكزيك به همراه شاهدها در سال زراعي 82- 1381 به صورت آزمايش آگمنت در مزرعه تحقيقاتي موسسه تحقيقات اصلاح وتهيه نهال وبذر كرج مورد ارزيابي قرار گرفتند . نتايج حاصل از تجزيه داده ها نشان داد كه از نظر كليه صفات بويژه عملكرد دانه ، تنوع قابل توجهي بين ژنوتيپ هاي مورد مطالعه وجود دارد . با انجام تجزيه به عامل ها بر اساس استخراج ريشه هاي راكد , از طريق تجزيه به مؤلفه هاي اصلي 5 عامل در مجموع 703/67 درصد از تغييرات داده ها را توجيه نمودند . نتايج حاصل از بررسي ضرايب عاملي , نشانگر اهميت صفات طول پدانكل , طول بيرون آمدگي پدانكل , ارتفاع وصفات مربوط به زودرسي(تعداد روز تا ظهور سنبله و تعداد روز تا رسيدن ) در گزينش ژنوتـيـپـهاي مطلوب براي شرايط خشكي مي باشد .


کلمات کلیدی : گندم نان ، تجزیه به عامل ها ، خشکی


چاپ در مجله پژوهش وسازندگی در زراعت و باغبانی- فصلنامه علمی پژوهشی وزرات جهاد کشاورزی - سال دهم ،شماره 67 ، تابستان1384 ، صفحات 9-17




Factor analysis for grain yield and other attributes in bread wheat


M .Tousi Mojarrad , M . R . Ghannadha



ABSTRACT

In order to evaluate grain yield potential in bread wheat genotypes in drought condition , study of relationship between quantitative traits with grain yield and selection of best genotypes for breeding program in near future , 245 genotypes received from CIMMYT (Mexico) with five control genotypes were evaluated in an agment experiment in Seed and Plant Improvement Institute Karaj in 2002- 2003 . Results of data analysis showed significant differences between genotypes for most of traits . Based on factor analysis via principle component basis eign values five factors explain 67.70 % of data total variance . Also factor analysis showed length of peduncle , extrusion peduncle length , height and relevant traits to early maturity ( heading and dayes to maturity ) were important for selection of appropriate genotypes in drought condition .


Key word : Bread wheat , factor analysis , drought
http://plantbreeding.wordpress.com/

تجزيه دي آلل
فوریه 28, 2008 توسط plantbreeding

تجزيه دي آلل
تعريف: اگرچه دي آلل در ظاهر به معني دو آللي است، در اصطلاح به تمامي تركيبات ممكنه بين n لاين تلاقي دي‎الل گفته مي‎شود. چنين تجزيه‎اي علاوه بر برآورد تركيب‎پذيري عمومي و خصوصي لاينها، اطلاعات با ارزشي در مورد پارامترهاي ژنتيكي بدست مي‎دهد (اميري ، 1373 و Singh And Chaudhary . 1997 ).



1ـ تركيب پذيري :
منظور از قدرت تركيب‎پذيري عمومي GCA= General Combining Ability وضعيت متوسط يك لاين در تركيب هيبريدهاي آن و منظور قدرت تركيب پذيري خصوص Specific Combining Ability (SCA) ، وضعيت دو لاين در يك تلاقي بخصوصي مي‎باشد. منظور از تركيب‎پذيري متوسط Average Combining Ability (ACA) ، وضعيت متوسط يك لاين در تعداد زيادي از آميزش‎هاي ساده يا (Single Cross) مي‎باشد. بين قدرت تركيب‎پذيري عمومي و قدرت تركيب‎پذيري خصوصي و قدرت تركيب پذيري متوسط يك رابطه مستقيم وجود دارد. اگر تعداد لاينهاي والديني متفاوت افزايش يابد و به طرف بي‎نهايت سير كند در آن صورت SCA تقريبي از GSA خواهد بود. از طرف ديگر اگر تعداد لاينهاي والديني متفاوت كاهش يابد، در آنصورت بسته به ماهيت و درجه واريانس ژنتيكي مقدار SCA از GCA انحراف پيدا مي‎كند.


2ـ برآورد تركيب پذيري :
يكي از روشهاي تخمين تركيب‎پذيري استفاده از تاپ كراس Top Cross است. در اين حالت تركيب پذيري عمومي لاين مورد نظر از طريق دورگيري آن با افراد جمعيت منشاء (بجاي رگه‎هاي خالص) تعيين مي‎شود. اين طريق دورگيري معادل دورگيري با يك دسته تصادفي رگه‎هاي خالص مشتق شده از جمعيت مبدأ در غياب انتخاب مي‎باشد. مرسومترين طرح آزمايشي براي دورگيري بين اينبردها همان طرح آميزش يا تلاقي دي آلل است كه مورد بحث و بررسي قرار خواهد گرفت.


3ـ روشهاي مختلف تلاقي دي آلل


بطوركلي دو روش عمده تجزيه ديالل وجود دارد كه بنام مبتكرين آنها معرفند:روش گريفينگ (Griffing 19561956)روش هيمن و جينكز (Hayman & Jinks 19541954)در هر دو روش مفروضاتي به شرح زير بايستي مدنظر قرار گيرد:


1 – والدين هموزيگوت باشند (اين شرط براي روش گريفينگ الزامي نيست).


2 – توارث ديپلوئيدي


3 – عدم وجود آللهاي چندگانه


4 – عدم وجود اپيستازي


5 - عدم وجود لينكاژ


6– عدم وجود اثرات مادري سيتوپلاسمي


7- عدم وجود اثر متقابل ژنوتيپ با محيط (اثر محيط براي كليه ژنوتيپ‎ها (والدها و نتايج) يكسان مي‎باشد.


اطلاعاتي كه هريك از اين روشهاي تجزيه دي الل به ما مي‎دهند به شرح زير است (Singh And Chaudhary . 1997; Sarafi & . Ecoohard And Planchon . 1986 و اميري ، 1373 )

گريفينگ

1ـ قابليت تركيب پذيري عمومي و خصوصي

2 ـ تعيين تقريبي نوع عمل ژن

3ـ تعيين وجود يا عدم وجود اثرات سيتوپلاسمي

4ـ تعيين جهت و درجه غالبيت

5ـ برآورد اجزاء واريانس ژنتيكي

6ـ وراثت پذيري

7ـ هتروزيس


هيمن و جينكز

1ـ تعيين وجود يا عدم وجود اپيستازي
2ـ تعيين نوع عمل ژن

3 - پراكنش آللهاي غالب و مغلوب در والدين


4ـ تعيين ميانگين درجه غالبيت


5ـ تعيين غالب و مغلوب بودن صفت


6ـ وراثت پذيري


7ـ هتروزيس


تجزيه دي آلل به روش گريفينگ
عمده‎ترين هدف اين روش تعيين تركيب پذيري عمومي و خصوصي لاينها است. گريفينگ با توجه به حضور والدين و تلاقيهاي معكوس به همراه تلاقيهاي اصلي چهار روش آزمايشي را براي تجزيه ديالل بصورت زير معرفي كرده است.

روش اول: شامل والدين، F1 تلاقيهاي اصلي و معكوس ( تمامي P2 تركيب ممكنه)روش دوم: شامل والدها و تلاقيهاي اصلي [(P(P+1)]/2روش سوم: شامل تلاقيهاي اصلي و معكوس [(P(P-1)]روش چهارم: فقط شامل F1 تلاقيهاي اصلي [(P(P-1)/2] تلاقيهاي معكوس، تلاقيهايي هستند كه در آنها جاي والد نر و ماده عوض مي‎شود. روش اول ديالل كامل و روش دوم و چهارم كه فاقد تلاقيهاي معكوس هستند را نيمه ديالل مي‎نامند. روش تجزيه هريك از روشهاي چهارگانه متفاوت است. روش اول زماني بكار مي‎رود كه اولاً بخواهيم اثرات مادي را مطالعه كنيم و امكان وجود وراثت سيتوپلاسمي وجود دارد و ثانياً F1 از والدين اختلاف فاحش نداشته باشند يعني ميزان هتروزيس پائين باشد. مثلاً براي برنج از اين روش استفاده مي‎شود. وقتي از عدم تأثير اثرات مادري مطمئنيم و ميزان هتروزيس نيز پائين است روش دوم مورد استفاده قرار مي‎گيرد كه اين روش مناسبترين روش گندم است. وقتي كه اثرات مادري وجود دارد و هتروزيس نيز بالاست از روش سوم بكار مي‎رود (مثلاً ذرت). روش چهارم هنگامي استفاده مي‎شود كه اثرات مادري وجود ندارد و ميزان هتروزيس نيز بالاست (باز هم در ذرت بكار مي‎رود). وقتي هدف مطالعه قابليت تركيب‎پذيري لاينهاست وارد كردن والدها در آزمايش ضرورت ندارد بنابراين از روش سوم و چهارم استفاده مي‎شود. اگر بخواهيم درجه غالبيت و يا هتروزيس را محاسبه نمائيم از روش دوم بايستي استفاده كرد. با اضافه كردن اثر بلوك در طرح بلوكهاي كامل تصادفي از نظر ثابت يا تصادفي بودن به دو فرض مذكور، چهار مدل (Model) به شرح زير وجود خواهد داشت:


مدل I: اثرات بلوك و ژنوتيپ‎هاي هر دو ثابت مي‎باشند.


مدل II: اثرات بلوك و ژنوتيپ‎ها هر دو تصادفي مي‎باشند.


مدل مخلوط A: اثر بلوك ثابت و اثرات ژنوتيپ‎ها متغييرهاي تصادفي مي‎باشند.


مدل مخلوط B: اثر ژنوتيپ ثابت و اثر بلوك متغيير تصادفي مي‎باشد.


در آزمايشات معمول اصلاح نباتات كه تكرار يك عامل تصادفي است از مدل I و مخلوط A استفاده نمي‎شود. اما اگر وسايل آزمايشگاهي مانند انكوباتور بعنوان تكرار روند تكرار مي‎تواند ثابت در نظر گرفته شود و اين مدلها نيز بكار مي‎روند. مدل مخلوط B در اصلاح نباتات بيشترين كاربرد را دارد. با احتساب چهار روش و چهار مدل شانزده سيستم دي آلل وجود دارد كه هريك روش تجزيه مخصوص بخود را دارد. در هر روش دو مرحله در تجزيه داده‎ها وجود دارد. مرحله اول شامل تجزيه واريانس براي معني‎دار بودن اختلاف ژنوتيپي بين والدين و F1ها و مرحله دوم تجزيه قابليت تركيب پذيري، فقط هنگامي كه اختلاف معني‎دار بين والدين و F1هاي تلاقي مستقيم و تلاقيهاي معكوس تشخيص داده شود. لازم به ذكر است كه در آزمون صفر، چهار روش آزمون F در تمامي چهار روش يكسان مي‎باشد. اما درجه آزادي‎‎ها در روشهاي مختلف تغيير خواهد كرد. در اين روش با بكارگيري يك مدل آماري مناسب واريانسهاي مربوط به قابليت توارث عمومي و خصوصي برآورد مي‎شوند كه تحت فرضيات ويژه‎اي به اجزاء ژنتيكي مثل واريانس افزايشي و غابليت تبديل مي‎شوند. گريفينگ با توجه به حضور والدين و تلاقيهاي معكوس به همراه تلاقيهاي اصلي چهار روش آزمايش براي تجزيه ديالل بصورت روشهاي يك تا چهار را كه قبلاً به آنها اشاره شد معرفي نمود.

تجزيه دي آلل به روش هيمن و جينكز
فرضيات اين روش هم مانند فرضيات ذكر شده در حالت كلي مي‎باشند. تنها فرضي كه بايستي اضافه كرد، فرض همگن بودن واريانس والدها و واريانس هيبريدهاست. اين فرض بوسيله آزمون يا تست بارتلت آزمايش مي‎شود. در اين روش هيمن و جينكز قبل از انجام تجزيه ديالل بايد دو فرض زير را آزمون كرد.

عدم وجود اثرات دو طرفه

اين فرض را مي‎توان بوسيله تركيب‎پذيري در روش اول و سوم گريفينگ آزمون نمود. روش ديگري نيز وجود دارد و آن استفاده از آزمون t مي‎باشد كه بوسيله آن اختلاف بين تلاقيهاي دو طرفه آزمون مي‎گردد. اما بايد توجه داشت كه با معني‎دار شدن فقط چند مورد از اثرات معكوس نمي‎توان حكم به وجود قطعي اثرات سيتوپلاسمي نمود. با معني‎دار نشدن اثرات دو جانبه، در محل مربوط به هر جفت از والدها در جدول ديالل، ميانگين حسابي دو هيبريد اصلي و معكوس نوشته مي‎شود. بدين ترتيب مجموع ستون با سطر برابر خواهد شد. وجود اپيستازي نيز باعث اشكال در تجزيه مي‎گردد، لذا بايستي عدم وجود آن نيز آزمون گردد، بطوريكه اين فرض در ابتداي مراحل تجزيه به روش هيمن و جينكز آزمون مي‎گردد (; Sarafi & . Ecoohard And Planchon . 1986 و اميري ، 1373 )در مورد اثرات سيتوپلاسمي اگر با استفاده از آزمايشات قبلي مشخص شده باشد كه اثرات دو طرفه (سيتوپلاسمي)تأثيري بر روي صفت مربوطه ندارد مي‎توان تلاقيها را بصورت يكطرفه انجام داد. در واقع از ديالل كامل (والدها، تلاقيهاي اصلي و معكوس) جهت بررسي وجود يا عدم وجود اثرات دو طرفه استفاده مي‎كنيم. از روش هيمن و جينكز به منظور تخمين ميانگين درجه غالبيت، تعيين وجود اثر متقابل غير آللي، تعيين نسبت و توزيع آللها در والدين، تعداد ژن كنترل كننده صفت و تعيين قابليت توارث صفت استفاده می شو د

http://plantbreeding.wordpress.com/

تحمل به تنش کمبود آب در ژنوتیپ های برنج


به منظور مقايسه تحمل ارقام برنج به تنش خشكي و شناسايي ارقام متحمل و حساس به خشکي، 49 رقم برنج ايراني و خارجي در قالب طرح بلوک­هاي کامل تصادفي با 3 تکرار در دو محيط بدون تنش و تنش خشكي مورد مطالعه قرار گرفتند. لازم به ذكر است كه آبياري مزرعه آزمايشي در هر دو محيط تنش و بدون تنش، تا زمان وجين دوم مزرعه (حدود 30 روز پس از نشاكاري) براي تمامي ارقام به طور يكسان و به صورت غرقابي انجام

************************

تحمل به تنش کمبود آب در ژنوتيپ هاي برنج

صنم صفايي چايكار

پايان نامه کارشناسي ارشد اصلاح نباتات

شهريور 1386

اساتيد راهنما : دکتر بابک ربيعي و دکتر حبيب الله سميع زاده لاهيجي

استاد مشاور : دکترمسعود اصفهاني

چكيده فارسي : به منظور مقايسه تحمل ارقام برنج به تنش خشكي و شناسايي ارقام متحمل و حساس به خشکي، 49 رقم برنج ايراني و خارجي در قالب طرح بلوک­هاي کامل تصادفي با 3 تکرار در دو محيط بدون تنش و تنش خشكي مورد مطالعه قرار گرفتند. لازم به ذكر است كه آبياري مزرعه آزمايشي در هر دو محيط تنش و بدون تنش، تا زمان وجين دوم مزرعه (حدود 30 روز پس از نشاكاري) براي تمامي ارقام به طور يكسان و به صورت غرقابي انجام شد. سپس در محيط واجد تنش، آبياري به­طور كامل، تا انتهاي دوره رسيدگي محصول قطع شد، در حالي كه در محيط بدون تنش آبياري به طور كامل صورت گرفت. نتايج تجزيه واريانس نشان داد كه اختلاف بسيار معني­داري (01/0> p) بين ژنوتيپ­ها از نظر کليه صفات مورد مطالعه، شاخص­هاي مقاومت به خشکي و نيز عملکرد در دو شرايط محيطي تنش و بدون تنش وجود دارد که بيانگر وجود تنوع ژنتيکي بين ارقام مورد مطالعه و امکان گزينش ژنوتيپ­ها براي مقاومت به خشکي است. مقايسه ميانگين ارقام مورد مطالعه نشان داد که در شرايط بدون تنش و تنش خشكي، بيشترين عملکرد دانه متعلق به رقم نعمت به ترتيب با (31/7) و (07/7) تن در هکتار بود، در حالي­که کمترين عملکرد دانه در محيط بدون تنش متعلق به رقم دم­سفيد با (74/2) تن در هکتار و در محيط تنش خشكي متعلق به رقم Diwani با (46/1) تن در هکتار بود. بررسي ميزان درصد كاهش ميانگين صفات در اثر تنش خشكي نشان داد كه بيشترين آسيب ناشي از تنش خشكي، مربوط به صفت عملكرد دانه (04/40 درصد) مي­باشد. بر اساس نتايج حاصل از همبستگي بين شاخص­ها، شاخص­هاي MP، GMP، HM و STI به­عنوان بهترين شاخص­ها شناسايي شدند. با انجام تجزيه به عامل­ها بر اساس استخراج ريشه­هاي مشخصه، از طريق تجزيه به مولفه­هاي اصلي در هر دو شرايط تنش و بدون تنش 4 عامل وارد مدل شدند كه اين عوامل در شرايط تنش 58/78 درصد و در شرايط بدون تنش 57/80 درصد از تغييرات داده­ها را توجيه نمودند. بر اساس نتايج بدست آمده از شاخص­هاي مقاومت به خشكي و ترسيم باي­پلات مشخص گرديد كه رقم نعمت متحمل­ترين رقم در بين ارقام مورد مطالعه نسبت به خشكي است و ارقام سپيدرود، IR50 و چمپابودار به­عنوان ارقام داراي عملكرد بالقوه در هر دو محيط شناسايي گرديدند. نتايج تجزيه عليت نشان داد كه در محيط بدون تنش صفات تعداد خوشه، مقدار آب نسبي برگ، طول برگ پرچم و تعداد خوشه­چه در خوشه و در محيط تنش صفات تعداد دانه پر در خوشه، تعداد خوشه در بوته و مقدار آب نسبي برگ به عنوان موثرترين صفات بر عملكرد دانه شناسايي گرديدند. تجزيه خوشه­اي به روش واريانس حداقل وارد، ژنوتيپ­ها را در محيط بدون تنش در 3 كلاستر و در محيط تنش در 4 كلاستر گروه­بندي كرد.

كليد واژه: برنج، تنش خشكي، شاخص­هاي مقاومت به خشكي، عملكرد دانه

Abstract

water deficit stress in rice genotypes In order to compare rice cultivars for tolerance of drought stress and identifying tolerant and sensitive cultivars to drought stress, 49 rice cultivars were studied in two environments (stress and non – stress conditions) using randomized complete blocks design with three replications. The irrigation of examined field in both stress and non – stress environment did until second weeding for all cultivars in the image of deep water, after that in stress environment, the irrigation turn off until final period of ripening. Analysis of variance showed that there were significant differences (p < 0.01) between cultivars in all the studied traits, drought resistance indices and paddy yield in two stress and non – stress environments, which shows genetic diversity among understudying cultivars and possibility of selection of cultivars for drought tolerance. Comparing the means of cultivars showed that in two stress and non - stress environments, the most paddy yield belonged to Nemat,s cultivar (7.31 and 7.07 t/ha), whereas the least paddy yield in non - stress environment belonged to Dom sefid,s cultivar (2.74 t/ha) and in drought stress environment to Diwani,s cultivar (1.46 t/ha). Studying the percentage of traits mean decrease resulted by drought stress showed that the most damage resulted by drought stress is related to paddy yield (40.04%). Based on the results of indices correlation, MP, GMP, HM and STI were determined as the most suitable drought resistance indices. Based on factor analysis via principal component basis eign values of four factors explain 78.58% (in stress environment) and 80.57% (in non – stress environment) of data total variance. Based on the results of drought resistance indices assessment and biplot analysis, Nemat,s cultivar was determined to be the most resistant cultivars while Sepidrood, IR50 and Champaboodar were the cultivars that exhibited potential paddy yield in both environments. The result of path analysis showed that in non – stress environment some traits like panicle number per plant, relative water content, flag leaf length and spikelet number per panicle and in stress environment traits like grain number per panicle, panicle number per plant and relative water content were distinguished as the most effective traits on paddy yield. Cluster analysis with minimum ward variance method grouped genotypes in non – stress environment at three cluster and in stress environment at four cluster.Keywords: Rice, Drought stress, Drought resistant indices, Paddy yield. A Thesis submitted for the Degree of M.sc. In Plant Breeding

By : Sanam safaei chaei karSupervisor : Dr Babak rabiei , Dr h. Sami zadeh lahijiAdvisores : Dr Masood esfahani

مطالعه نحوه توارث و ارزيابي مقاومت به خشکی در گندم نان


به منظور ارزيابي پتانسيل عملكرد دانه ژنوتيپهاي گندم نان در شرايط تنش خشكي و بررسي ارتباط برخي از صفات كمي با عملكرد و انتخاب ژنوتيپهاي برتر جهت استفاده در برنامه هاي به نژادي آينده ,تعداد 245 ژنوتيپ دريافتي از سميت ) مكزيك (به همراه شاهدهاي كوير ، زاگرس ، دابل كراس شاهي ، بك كراس بهاره روشن و Vee / Nac در سال زراعي 82- 1381به صورت يك آزمايش آگمنت در مزرعه 400 هكتاري موسسه تحقيقات اصلاح وتهيه نهال وبذر كرج مورد ارزيابي قرار گرفتند . نتايج حاصل از تجزيه داده ها نشان داد كه از نظر كليه صفات بويژه عملكرد دانه ، تنوع قابل توجهي بين اكثر ژنوتيپ ها وجود دارد .
****************************
مجيد طوسی مجرد – پایان نامه کارشناسی ارشد اصلاح نباتات – بهمن 1383
استاد راهنما : دکتر محمد رضا قنادها ( بی همتا )
استاد مشاور : دکتر منوچهر خدارحمیچكيده فارسي :

به منظور ارزيابي پتانسيل عملكرد دانه ژنوتيپهاي گندم نان در شرايط تنش خشكي و بررسي ارتباط برخي از صفات كمي با عملكرد و انتخاب ژنوتيپهاي برتر جهت استفاده در برنامه هاي به نژادي آينده ,تعداد 245 ژنوتيپ دريافتي از سميت ) مكزيك (به همراه شاهدهاي كوير ، زاگرس ، دابل كراس شاهي ، بك كراس بهاره روشن و Vee / Nac در سال زراعي 82- 1381به صورت يك آزمايش آگمنت در مزرعه 400 هكتاري موسسه تحقيقات اصلاح وتهيه نهال وبذر كرج مورد ارزيابي قرار گرفتند . نتايج حاصل از تجزيه داده ها نشان داد كه از نظر كليه صفات بويژه عملكرد دانه ، تنوع قابل توجهي بين اكثر ژنوتيپ ها وجود دارد . با انجام تجزيه به عامل ها بر اساس استخراج ريشه هاي راكد , از طريق تجزيه به مولفه هاي اصلي 5 عامل بدست آمدكه اين عوامل در مجموع 703/67 درصد از تغييرات داده ها را توجيه نمودند . نتايج حاصل از بررسي ضرايب عاملي , نشانگر اهميت صفات طول پدا نكل ,طول بيرون آمدگي پدا نكل , ارتفاع وصفات مربوط به زودرسي(تعداد روز تا ظهور سنبله و تعداد روز تا رسيدن) در گزينش ژنوتيپهاي مطلوب براي شرايط خشكي مي باشد .

به منظور ارزيابي تنوع ژنتيكي و مطالعه عكس العمل ژنوتيپ هاي گندم بهاره نسبت به تغييرات شرايط محيطي شصت و چهار ژنوتيپ گندم بهاره در سال زراعي 82 – 1381 در دو آزمايش جداگانه در قالب طرح آلفا لاتيس با دو تكرار مورد بررسي قرار گرفتند . در يك آزمايش ، آبياري ها تا پايان فصل بر اساس شرايط آب و هوايي و نياز گياه بطور معمول انجام شد ، در حاليكه در آزمايش ديگر ، پس از انجام آبياري در مرحله سنبله دهي ، براي ايجاد شرايط تنش خشكي ، آبياري صورت نگرفت . نتايج نشان داد كه در شرايط بدون تنش تفاوت ژنوتيپ ها از نظر صفات عملكرد دانه ، عملكرد دانه سنبله ، وزن هزار دانه ، بيوماس ، طول ميان گره دوم ، تعداد پنجه غير بارور در بوته معني دار بود . درحاليكه در شرايط تنش تفاوت ژنوتيپ ها از نظر كليه صفات مورد مطالعه غير معني دار بود . با انجام تجزيه به عامل ها بر اساس استخراج ريشه هاي راكد ، از طريق تجزيه به مؤلفه هاي اصلي در هر دو شرايط تنش و بدون تنش هفت عامل وارد مدل شدند . كه اين عوامل در شرايط تنش 543 / 78 و در شرايط نرمال 485 / 77 درصد از تغييرات داده ها را توجيه نمودند . محاسبه هفت شاخص مقاومت به خشكي نشان داد كه چهار شاخص MP ، GMP ، HARM ، STI مؤثرترين شاخص ها جهت شناسايي ژنوتيپ هاي مقاوم به خشكي مي باشند . تفاوت تنوع ژنتيكي براي صفات مورد مطالعه در ژنوتيپ هاي مورد بررسي ، استفاده از ژنوتيپ هاي مطلوب از نظر صفات برتر را در برنامه هاي به نژادي امكان پذير مي سازد . همچنين ارزيابي ژنوتيپ هاي از نظر پتانسيل حركت مجدد اسيميلات ها به دانه نشان داد كه مقدار ماده خشك انتقال يافته از پدانكل و ميان گره دوم در ژنوتيپ هاي مورد مطالعه در هر دو شرايط محيطي بدون تنش و تنش خشكي معني دار نبود ، در حاليكه تفاوت ژنوتيپ ها از نظر مقدار ماده خشك انتقال يافته از بقيه گياه در شرايط تنش در سطح 5 درصد معني دار و در شرايط بدون تنش ، بدون معني محاسبه گرديد . درموردكارايي حركت مجدد ماده خشك و همچنين سهم حركت ماده خشك از اندام ها در شرايط بدون تنش و تنش تفاوت ژنوتيپ ها همانند مقدار ماده خشك انتقال يافته محاسبه گرديد . با توجه به عدم همبستگي صفات وابسته به فرايند حركت مجدد با عملكرد دانه ، اگر چه اين فرايند به عنوان يك منبع پشتيباني كننده وزن دانه گندم ارزيابي مي شود ، اما با توجه به سهم نسبتا اندك اين فرايند در وزن دانه به نظر نمي رسد كه در ژنوتيپ هاي نيمه پاكوتاه انتخاب بر اساس صفات وابسته به اين فرايند منجر به دست يابي ژنوتيپ هايي با عملكرد بالا مي گردد .

به منظور ارزيابي پتانسيل عملكرد دانه و مطالعه عكس العمل ژنوتيپ هاي گندم بهاره نسبت به تغييرات شرايط محيطي هشت كولتيوار تجاري گندم در سال زراعي 82 – 1381 در دو آزمايش جداگانه در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي با سه تكرار مورد بررسي قرار گرفتند . در يك آزمايش ، آبياري ها تا پايان فصل بر اساس شرايط آب و هوايي و نياز گياه بطور معمول انجام شد ، در حاليكه در آزمايش ديگر ، پس از انجام آبياري در مرحله سنبله دهي ، براي ايجاد شرايط تنش خشكي ، آبياري ديگري صورت نگرفت . نتايج نشان داد كه در شرايط بدون تنش بجز صفت بيوماس ، تفاوت ژنوتيپ ها از نظر ساير صفات مورد مطالعه معني دار بود . درحاليكه در شرايط تنش بجز صفات بيوماس ، شاخص برداشت و عملكرد دانه سنبله تفاوت ژنوتيپ ها از نظر ساير صفات مورد مطالعه معني دار بود . تجزيه مركب داده هاي صفات مختلف در دو محيط تنش و غير تنش نشان داد كه تفاوت ژنوتيپ ها براي كليه صفات بجز صفت شاخص برداشت معني دار است و اثر متقابل ژنوتيپ در محيط در بيش از نيمي از صفات مورد بررسي معني دار گرديد . بيشترين مقدار عملكرد دانه در شرايط بدون تنش مربوط به رقم كوير و كمترين مقدار آن به رقم سرداري تعلق داشت . همچنين در شرايط تنش بيشترين و كمترين مقدار عملكرد دانه به ترتيب با ارقام بك كراس بهاره روشن و سرداري تعلق داشت . محاسبه هشت شاخص مقاومت به خشكي نشان داد كه چهار شاخص MP ، GMP، HARM ، STI مؤثرترين شاخص ها جهت شناسايي ژنوتيپ هاي مقاوم به خشكي مي باشند .همچنين ارزيابي ژنوتيپ ها از نظر پتانسيل حركت مجدد اسيميلات ها به دانه نشان داد كه مقدار ماده خشك انتقال يافته از پدانكل و ميان گره دوم در ژنوتيپ هاي مورد مطالعه در هر دو شرايط محيطي بدون تنش و تنش خشكي معني دار نبود ، در حاليكه تفاوت ژنوتيپ ها از نظر مقدار ماده خشك انتقال يافته از بقيه گياه معني دار گرديد . تنوع ژنتيكي ژنوتيپ ها از نظر سهم حركت مجدد ماده خشك در كليه اندام ها معني دار نبود . در شرايط بدون تنش كارايي حركت مجدد ماده خشك پدانكل و ميان گره دوم بي معني و در مورد بقيه گياه در سطح 5% معني دار بود و در شرايط تنش خشكي بر عكس ، كارايي حركت مجدد ماده خشك پدانكل و ميان گره دوم در سطح 5% معني دار و در مورد بقيه گياه بدون معني مي باشد . با توجه به عدم همبستگي صفات وابسته به فرايند حركت مجدد با عملكرد دانه ، اگر چه اين فرايند به عنوان يك منبع پشتيباني كننده وزن دانه گندم ارزيابي مي شود ، اما با توجه به سهم نسبتا اندك اين فرايند در وزن دانه به نظر نمي رسد كه در ژنوتيپ هاي نيمه پاكوتاه انتخاب بر اساس صفات وابسته به اين فرايند منجر به دست يابي ژنوتيپ هايي با عملكرد بالا مي گردد .
به منظور مطالعه نحوه توارث نحوه مقاومت به خشكي در گندم نان و مقايسه شاخص هاي مقاومت به خشكي ، هفت رقم گندم نان ، به همراه F1 هاي آن ها بر اساس طرح آميزشي داي الل يك طرفه ، در شرايط مزرعه در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي با سه تكرار ، در دو شرايط تنش و بدون تنش در سال زراعي 83 - 1382 در مزرعه 400 هكتاري مؤسسه تحقيقات اصلاح و تهيه نهال و بذر كرج مورد مطالعه قرار گرفتند . نتايج تجزيه واريانس نشان داد كه بين ژنوتيپ ها براي بيشتر صفات اختلاف معني داري وجود دارد . در تجزيه مركب بر اساس شرايط دو محيط ، اثر متقابل ژنوتيپ در محيط براي بيشتر صفات معني دار گرديد كه بيانگر تفاوت ژنوتيپ ها از نظر مقاومت به خشكي مي باشد . ارقام گاسپارد و دابل كراس شاهي داراي بيشترين GCA و رقم سرداري داراي كمترين GCA در جهت افزايش عملكرد در شرايط نرمال و تنش رطوبتي بودند . نتايج تجزيه دي الل نشان داد در كنترل بعضي از صفات واريانس افزايشي و در كنترل تعداد ديگري از صفات واريانس غير افزايشي دخالت دارد . بر اساس عملكرد دانه در دو شرايط تنش و بدون تنش و تعداد روز تا گل دهي ، هشت شاخص مقاومت به خشكي محاسبه گرديد كه در بين آن ها ، گزينش بر اساس شاخص هاي MP , STI , GMP , HARM باعث انتخاب ژنوتيپ هاي مقاوم مي گردد .

كلمه كليدي : گندم نان ، خشكي ، دي الل ، شاخص هاي مقاومت به خشكي ، انتقال مجدد ماده خشك ، تجزيه به عامل ها

Abstract:Study of inheritance and evaluation drought tolerance in bread wheat

In order to evaluated potential grain yield in bread wheat genotypes in drought tolerance condition and study of relationship between quantitative traits with grain yield and selection best genotypes for will using in breeding program in next , 245 genotypes received from cimmyt ( Mexico) and controls genotypes were evaluated in agment experiment field research in seed and plant improvement institute karaj in 200 – 2003 cycle . Result of data analysis basis eign value of via principle component five factors explain 67.73 % of data total variance . Factor analysis showed length of peduncle , extrusion peduncle length , height , relevant to early maturity and heading were important for selection appropriate genotypes in drought tolerance condition .

In order to evaluated genetic variation and study response of spring wheat genotypes to different environmental condition , 64 genotypes were examined in two separate experiments using Alpha-latic design with 2 replications in 2002-2003 cycle . in the first experiment were irrigated regularly basis weather condition and require plant , but in the other experiment no irrigation was applied from anthesis to physiological maturity , results showed that there was significant difference between grain yield , grain yield in spike , thousand kernel weight , biomass , length of secondary node and number of non productive tiller in plant in non stress condition , but there was no significant difference in all the traits in stress condition . Factor analysis basis eign value of via principle component , 7 factor explained 78.543 and 77.485 percent of total variance in stress and non stress condition respectively . calculation of seven drought tolerance index showed that for indices MP , GMP , HARM , STI was more effective than indices for selection drought tolerance genotypes . also evaluated genetic variation for contribution of remobilization grain yield potential showed that there were no significant difference for dry matter remobilization in peduncle and secondary node in stress and non stress condition , but there was significant difference in 5% probability level between genotypes for dry matter remobilization of rest plant in non stress condition , but there was no significant difference between genotypes for dry matter remobilization of rest plant in stress condition . difference genotypes for contribution retranslocation and efficiency retranlocation dry matter for all the organism in stress and non stress condition was calculated like dry matter remobilization . with attention to don’t relationship dependent traits with apparatus retranslocation with grain yield if what this apparatus were evaluated to title one source support thousand kernel weight in wheat but with attention contribution percentage low this apparatus in thousand kernel weight , don’t seem , that selection in semi_drawf genotypes basis dependent traits on this process cause on selection genotype high grain yield.

In order to evaluated grain yield potential and response of spring wheat genotypes to different environmental conditions eight commercial cultivars were examined in two separate experiments using a randomized complete block design wit tree replications in 2002-2003 cycle . in the first experiment were irrigated regularly basis weather condition and require plant , but in the other experiment no irrigation was applied from anthesis to physiological maturity , results showed that there was significant difference between all the traits expected biomass trait in non stress condition , but in stress condition there was significant difference in all the traits expect harvest index trait . genotype × environment interaction for more than of half of the traits were significant . Kavir and Sardary verities had the most and least for grain yield in non stress condition respectively , but “Back _cross bahare_e_ Roshan “ and Sardary varieties had the most and least for grain yield in stress condition respectively . calculation of eight drought tolerance index showed that for indices MP , GMP , HARM , STI was more effective than indices for selection drought tolerance genotype . also evaluated genetic variation for contribution of remobilization grain yield potential showed that there were no significant difference for dry matter remobilization in peduncle and secondary node in stress and non stress and non stress conditions , but there was significant difference between genotypes for dry matter remobilization of rest plant . in all the partition , no significant difference for contribution retranslocation dry matter . there was no significant difference for efficiency retranslocation dry matter for peduncle secondary node , but there was significant difference in rest plant in non stress condition . in stress condition vice versa , efficiency retranslocation dry matter of peduncle and secondary node were significant in 5% probability level , but efficiency retransloction dry matter of rest plant wasn’t significant. . with attention to don’t relationship dependent traits with apparatus retranslocation with grain yield if what this apparatus were evaluated to title one source support thousand kernel weight in wheat but with attention contribution percentage low this apparatus in thousand kernel weight , don’t seem , that selection in semi_drawf genotypes basis dependent traits on this process cause on selection genotype high grain yield.

In order to study inheritance of drought tolerance in bread wheat and comparing drought tolerance indices , 7 cultivars of bread wheat with F1 progeny of them which were produced through a half diallel mating , were studied in field condition in a randomize complete block design with 3 replication in stress and non stress environments , in research field in seed and plant improvement institute , karaj in 2003 – 2004 cycle . analysis for variance indicated significant difference for most of the traits , in a combined analysis earned out for two environments . genotype × environment interaction for most of the traits were significant , cultivars Gaspard and “Double _cross_shahi ” had the most GCA and Sarday verity had the least GCA for grain yield increase in stress and non stress conditions . Diallel analysis showed that the additive and non additive effects were control traits. eight drought tolerance indices were determined based on grain yield in stress and non stress condition , and heading that between for them , selection drought tolerance genotypes .
Key word : bread wheat , drought , diallel , remobilization , drought tolerance indices , Factor analysis , Step wise analysis , Path analysis , Cluster analysis

A Thesis submitted for the Degree of M.sc. In Plant Breeding
By : Majid Tousi Mojarrad
Supervisor : Dr Mohammad Reza Ghannadha ( Bi hamta)
Advisores : Dr Manochehr Khodarahmi

http://plantbreeding.wordpress.com/

مطالعه تنوع ژنتیکی ارقام تجاری گندم نان از نظر حرکت مجدد آسیمیلات ها به دانه در دو شرایط نرمال و تنش خشکی

به منظور ارزيابي تنوع ژنتيكي ژنوتيپ هاي تجاري گندم بهاره از نظر پتانسيل حركت مجدد اسيميلات ها به دانه در دو شرايط نرمال و تنش خشكي، اين تحقيق در سال 1383، در دو آزمايش جداگانه در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي با چهار تكرار انجام شد. در يك آزمايش آبياري بر اساس شرايط آب و هوايي و نياز ظاهري گياه تا پايان دوره رشد صورت گرفت. در حاليكه در آزمايش ديگر پس از انجام آبياري در مرحله سنبله دهي، با عدم آبياري در دوره پر شدن دانه، ژنوتيپ هاي مورد مطالعه در شرايط تنش خشكي قرار گرفتند. نتايج نشان داد كه تفاوت ژنوتیپ ها از نظرمقدار ماده خشك انتقال يافته از پدانكل و ميان گره دوم در هر دو شرايط محيطي نرمال و تنش خشكي معني دار نبود، در حاليكه تفاوت ژنوتيپ ها از نظر مقدار ماده خشك انتقال يافته از بقيه بخش های گياه معني دار گرديد.

مطالعه تنوع ژنتیکی ارقام تجاری گندم نان از نظر حرکت مجدد آسیمیلات ها به دانه در دو شرایط نرمال و تنش خشکی


مجید طوسی مجرد1، محمدرضا قنادها2 و محمد صالحی3


چكيده
به منظور ارزيابي تنوع ژنتيكي ژنوتيپ هاي تجاري گندم بهاره از نظر پتانسيل حركت مجدد اسيميلات ها به دانه در دو شرايط نرمال و تنش خشكي، اين تحقيق در سال 1383، در دو آزمايش جداگانه در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي با چهار تكرار انجام شد. در يك آزمايش آبياري بر اساس شرايط آب و هوايي و نياز ظاهري گياه تا پايان دوره رشد صورت گرفت. در حاليكه در آزمايش ديگر پس از انجام آبياري در مرحله سنبله دهي، با عدم آبياري در دوره پر شدن دانه، ژنوتيپ هاي مورد مطالعه در شرايط تنش خشكي قرار گرفتند. نتايج نشان داد كه تفاوت ژنوتیپ ها از نظرمقدار ماده خشك انتقال يافته از پدانكل و ميان گره دوم در هر دو شرايط محيطي نرمال و تنش خشكي معني دار نبود، در حاليكه تفاوت ژنوتيپ ها از نظر مقدار ماده خشك انتقال يافته از بقيه بخش های گياه معني دار گرديد. تنوع ژنتيكي ژنوتيپ ها از نظر سهم حركت مجدد ماده خشك در كليه اندام ها معني دار نبود. در شرايط نرمال كارايي حركت مجدد ماده خشك از پدانكل و ميان گره دوم بدون معني و در مورد بقيه گياه در سطح 5% معني دار بود. در شرايط تنش خشكي بر عكس، كارايي حركت مجدد ماده خشك پدانكل و ميان گره دوم در سطح 5% معني دار و در مورد بقيه گياه بدون معني مي باشد. با توجه به عدم همبستگي صفات وابسته به فرايند حركت مجدد با عملكرد دانه، اگر چه اين فرايند به عنوان يك منبع پشتيباني كننده وزن دانه گندم ارزيابي مي شود، اما با توجه به سهم نسبتا اندك اين فرايند در وزن دانه به نظر نمي رسد كه در ژنوتيپ هاي نيمه پاكوتاه انتخاب بر اساس صفات وابسته به اين فرايند منجر به دست يابي ژنوتيپ هايي با عملكرد بالا گردد.


واژه های کلیدی: آسیمیلات ها، تنوع ژنتیکی، گندم نان، شرایط نرمال و تنش خشکی


Study of genetic diversity of bread wheat genotypes in relationshipe remotion of assimilate to seed in two normal and drought stress condition


M .Tousi Mojarrad1, M . R . Ghannadha2, M. Salehi 3



Abstract

In order to evaluate of genetice diversity of bread wheat genotypes in relationshipe remotion of assimilate potential to seed in two normal and drought stress condition, this study evaluated at 2003 in two experiment in RCB design with foure replication and eight genotypes. In one experiment irrigate in all grows periods, per acclimatation and extern need of plant. While, in other experiment irrigate in spiklet stage and no irrigate in filling seed stage in drought stree condition. Result showed that there were not signification differente in dry matter that transmissive from peduncle and second medeian node in all genotypes in two normal and stress condition. While there was signification differente in all genotypes as dry matter that transmissive from other parts of plant. In normal condition there was not significate defferance in remotion of dry matter from peduncle and second medeian node, but in other parts of plant there was signification differente in 5% probability levels. And contriwise in drought stree condition, there was significate defferance in remotion of dry matter from peduncle and second medeian node in 5% probability levels. In other parts of plant there was not significate defferance. As for a uncorrolation of depend characteristics in remotion with seed yield process. Though this process evaluate as a supports source of seed weight, but as for a lowe portion of this process in seed weight. In total, we cant selection of semidewarf wheats with large yield with base of depend characteristics.


Key words: Assimilate, Bread wheat, Genetice diversity, Normal and drought stress condition