-----------------------
ميراث تاچريسم
مارگارت تاچر اگرچه در آغاز تصدي نخست وزيري در سال 79 به لحاظ ضعف دانش و تجربه ديپلماسي مجبور بود از گزينه مطمئن و محافظه کارانه «حمايت از آمريکا و مخالفت با شوروي» اطاعت کند، اما به مرور توانست از تجارب اقتصادي خود بهره بگيرد و ضعف سياسي را با برپايي مکتب تاچريسم براساس اقتصاد بازار آزاد جبران کند.
تفکرات اقتصادي او مبتني بر ليبراليسم، پول گرايي، خصوصي سازي صنايع دولتي، مخالفت با اتحاديه هاي تجاري دولتي و کنترل و نظارت بر حجم و اندازه دولت چنان قدرتي داشت که توانست با برانگيختن احساسات ملي گرايانه، انگلستان را از اروپا جدا کند و هويتي مجزا ببخشد.
آثار تاچريسم، سال ها پس از پايان دوران نخست وزيري او (سال 90) هنوز پابرجاست. چنان که شبکه بي بي سي، بانوي آهنين را به عنوان بهترين نخست وزير انگليس در قرن بيستم انتخاب کرده است. به واسطه سياست هاي اقتصادي مارگارت تاچر، اقتصاد انگلستان که پيش تر «مرد بيمار اروپا» لقب گرفته بود، رو به پويايي گذاشت. آثار احياي اقتصادي در اواسط دهه 80 و نخستين بار در صنايع خدماتي جنوب شرقي و صنايع کارخانه اي نمودار شد. (به همين خاطر است که تفکر تاچريسم در منطقه ثروتمند جنوب شرقي انگليس همواره طرفداران پر و پا قرصي داشته و دارد).
اگرچه در ادامه سياست هاي افزايش مالياتي باعث شکل گيري مخالفت هايي به ويژه درون حزب محافظه کار شد و در نهايت تاچر متاثر از فشارهاي داخلي در اواخر نوامبر 90 از نخست وزيري کناره گرفت، اما موافقان و مخالفان او در يک نکته اتفاق نظر دارند و آن اين که تاچريسم موفق شد با از بين بردن سلطه و اقتدار دولت در حوزه سياست و اقتصاد پس از جنگ جهاني دوم، راه را براي تکثر عقايد و مکاتب اقتصادي و سياسي باز کند.

کارنامه اقتصادي

کارنامه اقتصادي تاچر در طول مدت نخست وزيري را مي توان به شرح زير خلاصه کرد؛ او در اوايل دهه 80 براي غلبه بر رکود اقتصادي نرخ هاي بهره را افزايش داد. در اثر اين سياست نرخ بيکاري به شدت افزايش يافت تا جايي که شمار بيکاران انگليس در ژانويه 82 به 3 ميليون نفر رسيد. اما به موازات نمايان شدن آثار خصوصي سازي و بهبود شرايط اقتصادي، نرخ هاي بهره کم کم رو به کاهش گذاشت. در دوره دوم نخست وزيري يعني از 1983 تا 1986 تاچر تلاش خود را معطوف به کاهش قدرت اتحاديه هاي تجاري کرد. در واکنش به اين اقدام، شماري از اتحاديه هاي تجاري انگليس از جمله اتحاديه ملي کارکنان معادن دست به اعتصاب زدند.
اما پس از يک سال از آنجا که به نتيجه دلخواه نرسيدند اعتصاب ها را متوقف کردند. شکست آنان در معامله با دولت تاچر به از بين رفتن کارايي اعتصاب ها انجاميد و در عمل، سياست کاهش قدرت اتحاديه ها با موفقيت همراه شد. فلسفه سياسي و اقتصادي تاچر تاکيد بر بازارهاي آزاد و کارآفريني داشت. او براي آغاز، شروع به فروش صنايع وابسته به دولت کرد و تا آنجا پيش رفت که تاچريسم مترادف با خصوصي سازي شد. در سال 89 محبوبيت تاچر به دليل فشارهاي اقتصادي ناشي از نرخ هاي بهره بالا که براي توقف افول رشد اقتصادي وضع شده بودند، کاهش يافت. در مارس 1990 تظاهراتي صدها هزار نفري در لندن و در اعتراض به افزايش ماليات سرانه به راه افتاد. افزايش اعتراض ها نسبت به سياست هاي ماليات بندي بر حکومت هاي محلي، مخالفت تاچر با پيوستن به اتحاديه اروپا و رواج پول واحد اروپايي به جاي پول هاي ملي و در مجموع اعتراض مردمي به سياست هاي اقتصادي در نهايت او را مجبور به استعفا کرد. امروزه در انگلستان نظر حمايت گرا يا مخالفت آميز تمام عياري از تاچر رايج نيست. برخي او را ناجي اقتصاد راکد دهه 70 و برخي ديگر او را اقتدارگرا و حذف کننده دولت رفاه مي دانند که باعث تخريب بسياري از صنايع توليدي انگليس شده است.

ميراث تاچر در دستان براون

گوردون براون، وزير خزانه داري انگليس و گزينه مطرح جانشيني توني بلر در شرايطي خود را آماده نخست وزيري مي کند که انگليسي ها بدهکارترين مردم اروپا و به عبارتي دو برابر نسبت به ديگر ساکنان اروپا بدهکارترند (حدود يک تريليون و 200 ميليارد پوند به شبکه هاي بانکي و غيربانکي). تعداد بيکاران انگليس نيز اکنون به 1/7 ميليون نفر رسيده که بيشترين ميزان از سال 2000 به اين سو است.
تحليلگران بر اين باورند که براون در صورت کسب سمت نخست وزيري به احتمال فراوان سياست هاي اقتصادي خود را به سبک و سياق مارگارت تاچر طراحي خواهد کرد. به عقيده شماري از کارشناسان اقتصادي بريتانيا، اقدامات مارگارت تاچر در دهه 80 بسيار قابل تحسين بوده و به استيفاي حقوق مردم انگليس انجاميده است و براون در صورت اتخاذ سياست هاي مشابه به ويژه در بحث بودجه اتحاديه اروپا مي تواند از منافع انگليس حمايت و زندگي بهتري را براي آينده مردم اين کشور مهيا کند.
منبع:کارگزاران