سه عامل اساسي به طور كلي در موسيقي نهفته است كه عبارتست از ملودي، ريتم و هارموني
تعاريف
واژه موسيقي : واژه موسيقي يا موزيك يك كلمه يوناني است كه در ادبيات فارسي به نام موسيقار ازآن ياد شده است.
تئوري موسيقي: علمي است كه از اصطلاحات و قواعد موسيقي گفتگو مي كند.
نت چيست؟ علامتي است كه به وسيله آن صداهاي موسيقي نوشته و اجرا مي‌شود و در اصطلاح به آن الفباي مخصوص موسيقي مي‌گويند.
نت داراي هفت گام : دو، ر، مي، فا، سل، لا، سي مي‌باشد.
ملودي(نوا): مايه اصلي موسيقي است. نوا اصوات موزون و پي در پي است كه از احساس و روان هنرمند سرچشمه مي‌گيرد و معرف غم‌ها و شادي‌هاي دروني وي مي‌باشد.
ريتم: ريتم يا ضرب در موسيقي عبارتست از پشت سرهم قرارگرفتن و يا توالي ضربات آهنگ موسيقي بر دو قسم است: موسيقي ضرب و موسيقي بي ضرب.
به موسيقي كه داراي وزن است موسيقي ضربي مي‌گويند كه شادي آفرين است مانند مارش، پيش درآمد و . . . .
به موسيقي كه داراي وزن معين و مشخص نباشد موسيقي بي وزن مي‌گويند مانند آوازهاي اصيل ، به جز رنگ و چهار مضراب‌هايي كه در حين آواز نواخته مي‌شود.
وزن: وزن در موسيقي عبارتست از نوعي نظم و تناسب در زمان و فضاء صدا و وزن عناصر اصلي موسيقي مي‌باشند.
ميزان: اگر يك جمله موسيقي به واحدهاي مساوي از لحاظ كشش زماني تقسيم شود هر واحد را ميزان مي‌گويند.
گام: هشت نت موسيقي كه به ترتيب پشت سرهم قرار مي‌گيرند گام ناميده مي‌شود. چون داراي هفت نت موسيقي هستيم هميشه نت هشتم گام اسم نت اول گام را خواهد گرفت.
هر گام به اسم نتي كه از آن شروع مي‌شود موسوم است.
به نتهاي گام، درجات گام نيز مي‌گويند. پس هرگام داراي هشت درجه است.
به نت اول گام تونيك (Tonic) مي‌گويند.
نت درجه دوم روتونيك، نت درجه سوم ميانه، نت درجه چهارم زير نمايان، نت درجه پنجم نمايان، نت درجه ششم رونمايان و نت درجه هفتم گام محسوس نام دارد.
نت درجه هشتم هنگام نام دارد كه در حقيقت همان تونيك نت درجه اول مي‌باشد.
هارموني (Harmonic): به فن تركيب و تناسب دادن اصوات و هماهنگ كردن موسيقي هارموني مي‌گويند.
آواز: كلمه آواز به معناي بانگ و لحن است و هم نوعي از موسيقي است كه وزن آزاد دارد. آواز يكي از باستاني ترين و طبيعي ترين شيوه توليد اصوات موسيقيايي است. صدا در اجراي آواز مانند صحبت كردن فقط در حالت بازدم توليد مي‌شود. يكي از خصوصيات آواز ما محزون بودن آن است.
سلفژ: بالا بردن قدرت حس شنوايي و خواندن و نوشتن نت‌هاي موسيقي و تشخيص عوامل سازنده موسيقي از قبيل هارموني،‌نوا، ريتم،‌ اركستراسيون(اصول سازبندي اركستر) و رابطه بين آنها سلفژ ناميده مي‌شود كه معادل فارسي آن تعليم گوش و نت خواني است.
سمفوني: آهنگي كه براي اركستر بزرگ ساخته مي‌شود و چند نوازنده با هم آن‌را مي‌نوازند سمفوني نام دارد.
كنسرتو: به گروه نوازنده‌اي اطلاق مي‌گردد كه به اتفاق آهنگي را اجرا مي‌نمايند.
سونات: به قطعه‌اي از موسيقي كه براي يك يا دو نوازنده ساخته شده باشد سونات اطلاق مي‌شود.
اُپرا:نمايشي است توأم با آواز و همراه با اركستر
گوشه يا مقام: بافتهاي موسيقيايي هستند كه اجرا كننده با بكار بردن آن به عنوان دست مايه طبق رديف و سبك روايت شده ايجاد قطعاتي مانند پيش درآمد، درآمد، اوج ، فرود،چهار مضراب و . . .مي‌كند. گوشه‌ها بسيار زياد هستند با نام‌ها و حالت هاي مختلف در اين جا براي آشنايي نام چند گوشه را بيان مي‌كنيم: مويه، صدري،‌ شكسته، نستاري، چهارپاره، حصار ماهور، شهناز،‌ شهابي، طرب انگيز،سلمك، بسته نگار، حسيني، رضوي و . . .
تصنيف: عبارتست از آهنگ هاي كوتاهي كه همواره با شعر توأم بوده و كلمات روي معاني و مضامين خاص ساخته شده باشد.